Niemand vindt het leuk om te zien dat een vrouw wordt lastiggevallen

In het radioprogramma The Grill werd ik geïnterviewd op 12 december 2024 door Elif Kan en Benji Heerschop. Hierbij het fragment: https://we.tl/t-SL52xBeYE4

De aanleiding was de nieuwe overheidscampagne met de boodschap: Iedereen moet zich overal veilig kunnen voelen, zonder dat iemand je seksueel lastigvalt. Een krachtige boodschap, maar de realiteit toont dat seksueel grensoverschrijdend gedrag nog steeds veel te vaak voorkomt. Dit gebeurt op het werk, op straat, thuis of zelfs in de sportschool.

Sinds juli 2024 biedt de nieuwe wet seksuele misdrijven een stevig juridisch kader. Vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld die voorheen niet strafbaar waren, zijn dat nu wel. Deze wet is een cruciale stap in de strijd tegen seksueel wangedrag.

Preventie begint bij bewustwording

Volgens een NIPO-onderzoek staat 84% van de Nederlanders achter de nieuwe wet en is tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag. Toch blijft de vraag: waarom geen 100%? Zijn er daadwerkelijk 16% van de Nederlanders die dit gedrag gedogen, goedkeuren of mogelijk daders zijn? Deze discrepantie roept vragen op en benadrukt het belang van voortdurende bewustwording en educatie.

Het bijstander-effect: waarom grijpen we niet in?

Wat kun je doen als je ziet dat iemand wordt lastiggevallen, bijvoorbeeld op straat, in een kroeg of op je werk? De grootste belemmering om in te grijpen, vooral in een groep of openbare ruimte, is het zogenaamde bijstander-effect. Dit fenomeen houdt in dat mensen passief blijven omdat ze denken dat iemand anders wel iets zal doen. Gedachten zoals:

• “Ziet iemand anders dit ook?”
• “Waarom doet niemand iets?”
• “Misschien is het niet zo erg.”
• “Als ik in actie kom, loop ik zelf gevaar.”

Deze gedachten zorgen voor een actieblokkade. Hierdoor gaat het ongewenste gedrag vaak ongestoord door.

Doorbreek de blokkade

Het goede nieuws is dat het bijstander-effect doorbroken kan worden. Hoe? Door bewust in actie te komen. Hier zijn enkele praktische tips:

1. Vraag een andere omstander om hulp. Vaak zijn er mensen in de buurt die willen helpen, maar net als jij niet durven. Door samen op te treden, sta je sterker.
2. Spreek met een of meerdere personen de dader aan. Doe dit kalm maar resoluut. Soms is een simpele opmerking zoals “Wat je doet, is niet oké“ al voldoende om de situatie te stoppen.
3. Doe dit vanuit veilige afstand, zodat je niet fysiek geraakt kan worden
4. Bied ondersteuning aan de belaagde persoon. Laat weten dat je komt helpen en neem haar mee naar een andere plek uit de buurt van de dader. Vraag bijvoorbeeld: “Gaat het? Kan ik iets voor je doen?”
5. Vraag aan iemand anders de politie te bellen. Zo krijg je hulp vanuit de politie mocht het uit de hand lopen.

Samen maken we het verschil

Seksueel grensoverschrijdend gedrag aanpakken begint bij ons allemaal. Door bewust te zijn van je eigen gedrag, elkaar aan te spreken en niet weg te kijken, maken we de wereld een stukje veiliger. Laten we samenwerken om ervoor te zorgen dat iedereen zich overal veilig kan voelen.