Iedere medewerker is verantwoordelijk voor grensoverschrijdende gedrag van zijn of haar collega

Team

Een geanonimiseerd voorbeeld uit onze praktijk: Piet (leidinggevende) maakt al 20 jaar seksueel grensoverschrijdende grappen, de sfeer is gemoedelijk, soms wordt hij begrensd door een collega en zegt hij te stoppen, na een paar maanden begint hij weer. Tot hij een medewerker verkracht. Deze medewerker ziet de Voice of Holland en beseft dat dit grensoverschrijdend gedrag is. Zij kaart het aan en doet aangifte. Piet wordt geschorst en wordt uiteindelijk ontslagen.

Managers en collega’s spraken Piet niet aan om de volgende redenen:

“Hij gaat toch niet luisteren, het is zinloos”
“Als ik stop zeg luistert hij wel, mijn collega moet maar voor zichzelf opkomen”
“Hij is ook slachtoffer, misschien wilde ze het zelf wel”

Ieder teamlid had een eigen reden om Piet niet te confronteren. De collega’s die bang voor hem waren vermeden hem. Niemand kwam op het idee om voor het slachtoffer op te komen. Tijdens de gesprekken ervaarden veel collega’s wel schuldgevoel. Vooral omdat de seksuele grappen over het algemeen onschuldig waren ervaren en niet begrensd, nu zijn gedrag opgeschaald was naar een verkrachting zagen zij de ernst van de zaak in.

Redenen om niet in te grijpen bij grensoverschrijdend gedrag:
We noemen dit het bystandereffect. Het is het verschijnsel dat optreedt bij mensen die in een groep getuige zijn van een noodsituatie of grensoverschrijdend gedrag, en niet ingrijpen. De omstander voelt zich anoniem binnen de groep collega’s. Wel melden kan leiden tot kritiek, bijvoorbeeld, “Waarom heb je dit niet eerder gemeld?” De omstander is bang om zelf de schuld te krijgen als onruststoker (klokkenluider) omdat de grensoverschrijder veel credits heeft in de organisatie. Onder stress kan een collega emotioneel blokkeren en niet in actie komen (bevriezen). De omstander ziet de ernst van de situatie niet in. De omstander voelt aan alles dat het niet klopt, maar negeert de innerlijke signalen omdat deze angst oproepen. De omstander is bang dat hij/zij moet getuigen bij het hoger management of politie.

Gedragsverandering is noodzakelijk

De cultuur verandert alleen als collega’s en managers in een team ingrijpen. Daarom is er de volgende bewustzijns- en gedragsverandering nodig bij elke medewerker in het team en organisatie.

“Jij bent verantwoordelijk om je collega te helpen bij grensoverschrijdend gedrag”

  • Kennis over het bystandereffect inzetten en dit bewust benoemen als je merkt dat een collega ongewenst benaderd wordt
  • Opkomen voor je collega: bijvoorbeeld: “Kan ik je ergens mee helpen?”
  • De veroorzaker confronteren: bijvoorbeeld: “Zou je willen stoppen met zo dicht bij haar staan, ze zegt dat ze het niet prettig vindt”
  • Een duidelijke organisatienorm grensoverschrijdend gedrag formuleren down-top
  • Het management geeft het goede voorbeeld in respectvol gedrag
  • Die norm weergeven in dagelijks gebruikte tools bijvoorbeeld bierviltjes
  • Driemaandelijks het thema terug laten komen in het team met filmpjes, cases, gesprek, enz
  • Duidelijk meldschema grensoverschrijdend gedrag: in-externe vertrouwenspersoon, manager, directie

Jannie de Jong

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.